على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1616
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
بر شكاف خانههاى تازيان تا به روى زمين آويزند . ج : روانف . رانكى ( r nki ) ا . پ . آن جزء از پشت ستور باركش كه در ميان كمر و دم واقع شده . و آن قسمت از پالان كه اين جزء را مىپوشاند . رانه ( r ne ) ا . پ . راجه . و نارگيل . و نوعى از سير كه آن را كباب كرده مىخورند . و شلوار . رانى ( r ni ) ص . پ . منسوب و متعلق بران و فخذ . رانى ( r ni ) ا . پ . - ماخوذ از هندى - ملكه و زن راجه . رانى ( r ni ) ص . ع . رجل ران : مرد پيوسته نگرندهء بسوى چيزى . رانين ( r nin ) ا . پ . شلوار . و زرهى كه رانها را بپوشاند و در روز جنگ پوشند . راوچه ( r vce ) ا . پ . نوعى از انگور . راود ( r vad ) ا . پ . زمين پست و بلند و پشته پشتهء پر آب و علف . و ناصافى و تيرگى آب . راورا ( r vr ) و رأورا ( ra'avr ) ا . پ . خارپشت . راوق ( r voq ) ا . ع . - مأخوذ از پارسى - پالونه و پاتيله و خنور . و كاسهاى كه بدان شراب را صاف و روشن كنند . و كاسهء شراب خورى . راوك ( r vak ) ص . پ . صاف و لطيف و روشن . پالودهء از هر چيز و راوق تازى مأخوذ از اين لفظ است . راؤل ( r ul ) ا . ع . زيادتى دندانهاى ستور . و كف دهن اسب . و آب دهن اسب . راو ماده ( r vm de ) و ( r vem de ) و ( r vomade ) ا . پ . انغوزه و حلتيث منتن . راوند ( r vand ) ا . پ . ريسمانى كه خوشههاى انگور بر آن آويزند و جامه و فوطه و ازار و لنگى و مانند آن بر بالاى وى اندازند . و نام جائى از توابع اصفهان . و ريوند . و راوند چينى : ريوند چينى . و راوند خراسانى : ريوند خراسانى و قسم اخير را به چهار پايان مىخورانند . راوندان ( r vand n ) ا . پ . قلعهاى محكم در نزديكى حلب . راووق ( r vuq ) ا . ع . راوق . راؤول ( r ul ) ا . ع . راؤل . راوى ( r vi ) ص . ع . نگاهبان اسبان . و بازگويندهء شعر و سخن از كسى . ج : رواة . و سيراب كننده . ج : رواء . راوى ( r vi ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كسى كه خبرى و يا حديثى و يا حكايتى از ديگرى روايت كند و از گفتهء وى باز گويد . و ماج . و كسى كه قصيدهء شاعر را با لحن و آواز خوش پيش ملوك خواند . ج : راويان . راوى ( r viyy ) ص . ع . منسوب و متعلق براية يعنى علمدار . راويان ( r viy n ) پ . ج . راوى . راوية ( r viyat ) ا . ع . توشهدان . و مشكى كه در آن آب باشد . ج : روايا . راوية ( r viyat ) ص . ع . بعير راوية : شتر آبكش . و رجل راوية : مرد باز گويندهء شعر و يا سخن از كسى و التاء فيها للمبالغة . و نيز هر ستور آب كشى را خواه شتر باشد و يا غير آن راوية گويند . راويد ( r vid ) ا . پ . يك نوع علفى . راويز ( r viz ) ا . پ . خار شتر كه اشتر خار و اشتر غار نيز گويند و از بيخ آن ترشى و آچار سازند . راويه ( r viye ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - يك جفت مشك مانندى كه از چرم و بلغار سازند و در آن براى حمل و نقل آب كنند . و اشتر و استرى كه اين جفت مشك آب را بر آن بار كنند . راه ( r h ) ا . پ . گذرگاه و طريق و صراط و جاده و معبر و سبيل و معبرى كه بواسطهء آن از محلى به محل ديگر عبور كنند . و گذرگاه ساخته شده و مهيا گرديده جهة عبور از مكانى به مكان ديگر . و فاصلهاى كه جدا مىنمايد جائى را از جاى ديگر . و مسلك . و مجرا و ممر . و طرح و طرز و رسم و روش . و قاعده و قانون . و عادت و خوى و پيشه . و هوش و شعور . و حرف و سخن . و باطن شخص . و نغمه . و مقام و پرده . و اصول . و خوانندگى و نوازندگى . و هنگام و وقت . و كرت و مرتبه . و پادشاه هندوستان . و راه آب : نهر آب و مجرا و ممر آب و قنواة و آبگذر . و راه آفتاب : مدار آفتاب . و منطقة البروج . و راه افتادن : به كار افتادن چيزى و يا كسى كه از كار مانده بود . و برفتار آمدن كودك . و ريختن دزدان و راهزنان در عرض راه بر سر جمعى و غارت كردن آنان . و زيان رسيدن . و راه بردن : برفتار آوردن . و همراهى كردن . و تحريك كردن . و يافتن . و جدا كردن . و راه بريدن : سفر كردن و سير نمودن . و مانع شدن كاروان را از عبور از جاده . و راه بسر بردن : تمام كردن و بانتها رسانيدن راه را و طى مسافت كردن و به مقصد رسيدن . و راه بقا : نوائى از موسيقى . و راه پيش گذاشتن : رهنمائى كردن . و راه پيمودن : طى مسافت كردن و سفر كردن . و راه جامه دران : نوائى از موسيقى . و راه حاجيان : مجره و كهكشان . و راه خاركش و يا راه خاركن : نوائى از موسيقى . و راه خسروانى : نيز نوائى از موسيقى و سرودى